De maan staat op het punt een dumpplaats te worden voor ter ziele gegane satellieten en ruimtevaartuigen, aangezien de maanactiviteit de komende twintig jaar zal versnellen. Met honderden geplande missies – waaronder NASA’s Lunar Gateway, Chinees-Russische bases en de Moonlight-constellatie van de ESA – is de kwestie van het opruimen van maanafval niet langer hypothetisch; het is een naderende realiteit. In tegenstelling tot de aarde, waar satellieten in de atmosfeer opbranden, betekent het ontbreken van een atmosfeer op de maan dat er geen natuurlijk schoonmaakmechanisme is.
De komende vloed van maanafval
De toename van het aantal maanmissies zal onvermijdelijk leiden tot een groeiend aantal dode satellieten. Zonder een haalbaar alternatief is de meest praktische oplossing voor operators het opzettelijk neerstorten van deze satellieten op het maanoppervlak. Deze aanpak is niet alleen een laatste redmiddel; het is het meest kosteneffectief gezien de beperkingen van de huidige technologie en orbitale mechanica. Het sturen van satellieten in een baan om de zon of het handhaven van stabiele, afgelegen maanbanen vergt aanzienlijke brandstofkosten en wordt geconfronteerd met uitdagingen als gevolg van het onregelmatige zwaartekrachtveld van de maan.
De echte zorg is niet alleen de aanwezigheid van puin, maar ook waar het terechtkomt. Inslagen met een snelheid van 2 km per seconde zullen aanzienlijke trillingen veroorzaken, waardoor gevoelige wetenschappelijke instrumenten mogelijk worden verstoord. Littekens van deze crashes kunnen tientallen meters overspannen, en de resulterende stofwolken dreigen telescopen te verduisteren en apparatuur te beschadigen.
Maanoriëntatiepunten beschermen
Onderzoekers bespreken al het instellen van aangewezen ‘kerkhofzones’ – specifieke gebieden waar ruimtevaartuigen kunnen neerstorten zonder cultureel of wetenschappelijk belangrijke locaties te bedreigen. Deze omvatten de eerste voetafdrukken van astronauten, lopende missies en ongerepte gebieden van wetenschappelijk belang.
“Het instellen van kerkhofzones op de maan is de meest praktische oplossing”, zegt Ben Hooper, senior projectmanager bij SSTL. “Het aanwijzen van specifieke regio’s als ‘impactzones’ zou de verspreiding van menselijke artefacten over het maanoppervlak beperken.”
Het Action Team on Lunar Activity Consultation (Atlac) van de VN en het Inter-Agency Space Debris Coördinatiecomité (IADC) werken aan best practices, maar concrete regelgeving is nog in ontwikkeling. De Amerikaanse Artemis-akkoorden bevorderen deze aanpak ook en suggereren dat gecontroleerde crashes in aangewezen zones de standaard zullen zijn.
Van een probleem een kans maken
Interessant genoeg zijn de opzettelijke crashes niet geheel destructief. Onderzoekers suggereren dat inslagen van bekende objecten seismische golven kunnen genereren, wat een unieke kans biedt om de interne structuur van de maan te bestuderen. Door massa, geometrie en snelheid te beheersen, kunnen wetenschappers een gecontroleerd experiment opzetten om het interieur van de maan in kaart te brengen.
De onvermijdelijke opeenhoping van puin van ruimtevaartuigen op de maan is een direct gevolg van de toenemende ruimteactiviteiten. Hoewel regelgeving en aangewezen impactzones de schade kunnen beperken, zal het langetermijneffect de creatie van kunstmatige maanlandschappen zijn, voor altijd gekenmerkt door menselijke aanwezigheid.
