Het pigment dat verantwoordelijk is voor rood haar, sproeten en een zongevoelige huid kan een onverwachte superkracht hebben: het neutraliseren van een giftige opbouw in de cellen. Uit nieuw onderzoek blijkt dat pheomelanine, het oranje tot rode pigment dat in haar en veren wordt aangetroffen, een teveel aan cysteïne – een aminozuur dat in hoge concentraties schadelijk wordt – kan omzetten in een onschadelijke en zelfs heilzame stof.
Het cysteïneprobleem
Cysteïne is essentieel voor het leven, maar wanneer het zich boven veilige niveaus ophoopt, veroorzaakt het oxidatieve schade – een sleutelfactor bij veroudering en ziekte. Deze schade ontstaat doordat cysteïne met zuurstof kan reageren en onstabiele moleculen kan vormen die cellen aanvallen. Het lichaam moet de cysteïnespiegels zorgvuldig in evenwicht brengen, en de productie van pheomelanine lijkt een manier te zijn waarop de natuur dit doet.
Hoe pheomelanine helpt
Wetenschappers hebben zebravinken bestudeerd om te begrijpen hoe pheomelanine werkt. Mannelijke vinken die het pigment niet konden produceren, vertoonden aanzienlijk meer oxidatieve schade als ze een dieet met veel cysteïne kregen dan degenen die dit wel konden. Dit suggereert dat pheomelanine fungeert als een soort ‘gootsteen’, waarbij overtollige cysteïne wordt geabsorbeerd en in pigment wordt omgezet.
Opvallend is dat vrouwelijke vinken van nature niet veel pheomelanine produceren en niet significant werden beïnvloed door een geblokkeerde productie. Dit versterkt het idee dat het voordeel verband houdt met het pigment zelf.
Mensen en pheomelanine
Mensen met rood haar dragen genetische variaties die de productie van pheomelanine verhogen. Het pigment is geconcentreerd in gebieden zoals lippen, tepels en geslachtsorganen, maar ook in haar en huid. Hoewel hogere pheomelanineniveaus verband houden met een verhoogd risico op melanoom, suggereert dit nieuwe onderzoek dat de genetische drang om het te produceren mogelijk is geëvolueerd om cellen te beschermen tegen cysteïnetoxiciteit.
“Deze bevindingen tonen aan dat pheomelanine een fysiologische rol speelt: het vermijden van de toxiciteit van een teveel aan cysteïne”, leggen de auteurs van het onderzoek uit.
Waarom dit belangrijk is
Dit gaat niet alleen over roodharigen. Het mechanisme waarmee pheomelanine cysteïne neutraliseert, zou van toepassing kunnen zijn op andere organismen, waardoor we kunnen begrijpen hoe dieren kleuring ontwikkelden terwijl ze de interne toxiciteit onder controle hielden. Het roept ook vragen op over waarom sommige mensen gemakkelijker cysteïne accumuleren dan anderen, waardoor voeding, omgeving en genetische aanleg mogelijk verband houden met de cellulaire gezondheid. De bevindingen kunnen uiteindelijk leiden tot strategieën om oxidatieve schade bij iedereen te voorkomen, niet alleen bij mensen met een lichte huid en vurige lokken.
