Ondanks de wijdverbreide lichtvervuiling kunnen stadsbewoners nog steeds genieten van de nachtelijke hemel. Moderne steden worden overspoeld met kunstlicht, wat ons vermogen vermindert om zwakke sterren en wonderen in de diepe ruimte waar te nemen. Dit probleem wordt steeds groter naarmate de stadsuitbreiding zich uitbreidt, maar dat betekent niet dat sterrenkijken onder de stadshemel onmogelijk is.
Lichtvervuiling begrijpen
De Bortle Schaal classificeert hemelduisternis. Klasse 1 staat voor een ongerepte, donkere lucht, terwijl klasse 8 en 9 de ergste lichtvervuiling in steden beschrijven. De grensmagnitude meet de zwakste zichtbare ster, waarbij hogere getallen zwakkere objecten aangeven. Ter vergelijking: de volle maan heeft een magnitude van -12,6, terwijl Polaris (de Noordster) rond de +2,00 ligt.
Dit is belangrijk omdat lichtvervuiling niet alleen over esthetiek gaat; het heeft gevolgen voor dieren in het wild, energieverspilling en zelfs menselijke slaapcycli. De toenemende helderheid van onze nachten is een groeiend probleem voor het milieu.
Wat je kunt zien zonder apparatuur
Zelfs in vervuilde luchten blijven de helderste sterren en asterismen zichtbaar.
- Orion: De riem, Betelgeuze en Rigel schijnen erdoorheen.
- Zomerdriehoek: Vega, Deneb en Altair domineren de warmere nachten.
- Circumpolaire sterren: Polaris en het Steelpannetje zijn altijd zichtbaar op het noordelijk halfrond.
Voor optimaal zicht zoek je een plek met een onbelemmerde horizon en observeer je objecten zo ver mogelijk van de grond. Sterrenwacht-apps zoals Stellarium of SkySafari 7 Pro kunnen helpen bij het identificeren van doelen.
Planeten zichtbaar vanuit de stadshemel
Jupiter, Saturnus, Venus, Mercurius en Mars verschijnen als stabiele lichtpunten, zelfs in lichtvervuilde gebieden. Mars heeft vaak een roodachtige tint. Het zicht hangt echter af van de orbitale positie; Venus en Mercurius zijn moeilijk te herkennen vanwege hun nabijheid tot de zon.
De maan: een constante metgezel
De maan van de aarde is het helderste en grootste object aan de nachtelijke hemel. Het oppervlak is voorzien van donkere maria (oude lavavlaktes) en kraters, die van uiterlijk veranderen naarmate de terminator (zonneschaduwlijn) over het oppervlak verschuift.
Blijf op de hoogte van de dagelijkse maanfasen op websites als TimeandDate om de beste kijktijden te vinden.
Het Internationale Ruimtestation (ISS) spotten
Het ISS, een 94 meter brede buitenpost, verschijnt als een heldere, bewegende ster. Het is zichtbaar wanneer zonlicht weerkaatst op de structuur. Gebruik de ISS Tracker van de European Space Agency of de app Spot the Station van NASA om passen in de buurt van uw locatie te vinden. De beste waarneming vindt plaats kort voor zonsopgang of na zonsondergang.
Buiten de stadsgrenzen: overgangsluchten
Verhuizen naar voorstedelijke gebieden (rond Bortle-klasse 7) onthult meer sterren. Mogelijk ziet u zwakke sterrenhopen zoals de Bijenkorfcluster (M44) en de Pleiaden. De Melkweg blijft vaag, maar het Andromedastelsel (M31) zou zichtbaar kunnen zijn met een gids van Cassiopeia.
Zoek in Orion naar de Orionnevel (M42), een stervormingsgebied op 1500 lichtjaar afstand, zichtbaar als een wazige gloed nabij de zwaardsterren.
De kracht van een verrekijker
Een verrekijker is een krachtig hulpmiddel tegen lichtvervuiling. Een paar van 10X50 onthult zwakkere sterren, sterrenhopen en zelfs enkele sterrenstelsels. Ze verbeteren de details van de maan en laten kraters en maria zien. Je kunt ook de Galilese manen van Jupiter zien als heldere lichtpunten.
Samenvattend : hoewel lichtvervuiling beperkt wat je kunt zien, is sterrenkijken in de stad nog steeds mogelijk. Door de nachtelijke hemel te begrijpen, de beschikbare hulpmiddelen te gebruiken en indien mogelijk naar donkerdere locaties te gaan, kunt u genieten van de wonderen boven u, zelfs vanuit het hart van een stad.
