Skamieniałości odkryte w Maroku sprzed około 773 000 lat dostarczają nowych, kluczowych dowodów na temat linii prowadzącej do współczesnych ludzi, neandertalczyków i denisowian. Wyniki wskazują, że bliski przodek tych grup żył w Afryce Północnej przed podziałem ewolucyjnym, czyli okresem, który aż do teraz pozostaje tajemnicą. To odkrycie niekoniecznie wskazuje na ostatniego wspólnego przodka, ale znacznie przybliża nas do zrozumienia, kiedy i gdzie wystąpiła ta rozbieżność.
Wypełnianie krytycznej luki w historii ludzkości
Przez dziesięciolecia naukowcy szacowali, że ostatni wspólny przodek żył między 765 000 a 550 000 lat temu. Jednak zapis kopalny z tamtej epoki, zwłaszcza w Afryce, jest fragmentaryczny. Nowo przeanalizowane skamieniałości – w tym szczęki i kręgi dorosłych i dzieci z jaskini Grotto-à-Ominides niedaleko Casablanki – wypełniają „znaczną lukę” w tym zapisie. Skamieniałości wykazują kombinację cech prymitywnych i zaawansowanych: zęby trzonowe podobne do tych u Homo sapiens i neandertalczyków, ale budowa szczęki przypomina wcześniejsze afrykańskie gatunki Homo erectus.
Mozaika znaków i możliwych połączeń
Skamieniałości marokańskie istniały mniej więcej w tym samym czasie, co Homo antecessor, populacja hominidów w Hiszpanii, o której wcześniej uważano, że jest możliwym wspólnym przodkiem. Obie grupy mają mieszankę cech archaicznych i nowoczesnych, co wskazuje na potencjalne powiązania w Cieśninie Gibraltarskiej. Jednak hiszpańskie skamieniałości skłaniają się bardziej ku cechom neandertalczyka, co sugeruje istnienie kilku rozbieżnych populacji, a nie jednego zunifikowanego przodka.
„Ostatni wspólny przodek prawdopodobnie znajdował się w tym czasie po obu stronach Morza Śródziemnego i już się rozdzielił” – wyjaśnia Jean-Jacques Hublin z Instytutu Maxa Plancka. Potwierdza to ideę głębokich afrykańskich korzeni współczesnego człowieka, obalając teorie sugerujące pochodzenie eurazjatyckie.
Implikacje dla ewolucji człowieka
Odkrycie potwierdza badania paleogenetyczne wskazujące, że neandertalczycy i denisowianie oddzielili się od ludzkiego rodu między 1 milionem a 600 000 lat temu. Neandertalczycy ostatecznie zdominowali Europę, denisowianie rozprzestrzenili się w Azji, a Homo sapiens kontynuował ewolucję w Afryce. Niektórzy badacze sugerują, że wspólny przodek mógł istnieć nawet wcześniej – ponad milion lat temu – i że późniejsza migracja do Afryki przyczyniła się do ewolucji Homo sapiens.
Marokańskie skamieniałości mogą nawet reprezentować wczesnego przodka Homo sapiens, chociaż potrzebne są dalsze analizy, aby potwierdzić tożsamość gatunkową. Te skamieliny podważają wcześniejsze wyobrażenia na temat dokładnego czasu i lokalizacji kluczowych wydarzeń ewolucyjnych.
Wyniki te podkreślają złożoność pochodzenia człowieka i podkreślają, że historia naszego gatunku wciąż jest odkrywana, kawałek po kawałku, poprzez odkrycia skamieniałości i badania genetyczne.
