De muziekkamer in het Witte Huis in 1968 moest een toevluchtsoord van goede wil zijn. Dat was het niet. Eartha Kitt was daar om op te treden voor president Lyndon B. Johnson en First Lady Lady Bird Johnson. Ze zong. Toen sprak ze. En die fout maakte een einde aan haar Amerikaanse carrière.
Kitt vertelde het echtpaar dat Amerikaanse kinderen leden onder de oorlog in Vietnam. Ze noemde het conflict een tragedie. De kamer werd koud. LBJ liep naar buiten. Lady Bird Johnson nodigde haar niet meer uit voor evenementen. Het was niet alleen een slechte recensie. Het was een doodvonnis vanwege haar populariteit in de Verenigde Staten.
Het zwartelijsteffect
Kitt was een ster geweest. Ze was Catwoman in de tv-serie Batman. Ze was een internationale cabaretasensatie. Maar na die lunch stopte de telefoon met rinkelen. Agenten lieten haar vallen. Promotors bleven weg. De zwarte lijst werd niet altijd in een memo vastgelegd. Het was een onuitgesproken regel onder het blanke establishment dat eigenaar was van de industrie.
Ze kon geen optredens krijgen. Ze kon niet inbreken in de film. De Amerikaanse media, die ooit van haar exotische persoonlijkheid hadden gehouden, keerden zich tegen haar. Het verhaal verschoof van ‘entertainer’ naar ‘politieke onruststoker’. Voor de meeste kunstenaars is dat soort stigma permanent. Het betekent meestal dat je de resterende jaren in relatieve onbekendheid doorbrengt.
Kitt verdween niet. Ze ging naar Frankrijk. Ze vond succes in Europa. Maar thuis werd ze gewist.
De bewakingsonthulling
In de jaren zeventig begon de stilte te barsten. Het verhaal ging dat de Amerikaanse regering haar in de gaten had gehouden. De geheime dienst had dossiers over Kitt bijgehouden. Ze hielden haar bewegingen in de gaten. Ze volgden haar communicatie.
Dit was geen paranoia. Het was een systematische surveillance van een zwarte vrouw die het lef had kritiek te leveren op het Amerikaanse buitenlandse beleid. Toen dit nieuws opdook, veranderde het gesprek. Het publiek, dat aanvankelijk werd gevoed door een dieet van media-black-outs, zag nu de omvang van de vergelding.
De onthulling bracht de bekendheid van de jaren zestig niet van de ene op de andere dag terug. Maar het herstelde haar waardigheid. Het omlijstte haar carrièredaling niet als een falen van talent, maar als een politieke straf.
Herstel en erfenis
Kitt keerde terug naar het Amerikaanse podium. Ze speelde in theaters die haar eerder verboden hadden. Het publiek was niet alleen nieuwsgierig. Ze waren verontschuldigend. Het surveillanceverhaal bevestigde haar ervaring. Het bewees dat ze zich de vijandigheid niet had voorgesteld.
Haar carrière herstelde zich, maar het zag er nooit meer helemaal uit zoals vóór 1968. Ze werd een ander soort icoon. Niet alleen de verleidelijke entertainer, maar ook een overlever van politieke repressie. De lunch in het Witte Huis blijft een voorbeeld van hoe snel de industrie kunstenaars die ideologische grenzen overschrijden kan afwijzen.
Vandaag herdenken we haar stem. Wij herinneren ons Catwoman. Maar we moeten ons ook de kosten herinneren van het spreken van de waarheid aan de macht in een tijdperk waarin de staat over de middelen beschikte om je het zwijgen op te leggen. Kitt overleefde. Het systeem probeerde ervoor te zorgen dat ze dat niet zou doen.
