Het Artemis-programma van NASA heeft één onmiskenbare obsessie: de zuidpool van de maan. Dat is al jaren het doel. Waterijs. Schaduwrijke kraters. Een steunpunt voor een toekomstige Marsmissie. Maar Victor Glover, de piloot van Artemis II, trekt zijn wenkbrauwen op over de strategie. En eerlijk gezegd heeft zijn scepticisme zijn verdienste.
Glover sprak onlangs op het NASA Exploration Science Forum in Californië. Zijn afhaalmaaltijd? We gaan te snel. Te roekeloos. ‘Ik denk dat we reëel moeten zijn’, zei hij. ‘We moeten naar de zuidpool werken. Misschien niet eerst daarheen.’
De logica gaat niet alleen over veiligheid; het gaat over orbitale mechanica en overlevingskansen.
Het pleidooi voor de evenaar: veiligheid en evacuatie
Een landing op de evenaar van de maan lost een specifiek, angstaanjagend probleem op. Het wordt het orbitale venster genoemd.
Als je op de zuidpool landt om dat kostbare ijs te bereiken, heb je waarschijnlijk te maken met de bijna rechtlijnige halo-baan (NRHL) van de Lunar Gateway. Het is een hoog, elliptisch pad. Het is handig om te docken. Voor noodgevallen is het niet handig.
Hier is het harde feit: vanwege de vorm en lengte van de baan gaat er slechts één keer per week een lanceervenster van het oppervlak naar die baan open.
“Je zit een week vast”, zei Glover. “Dat is een groot probleem voor mij… De evenaar geeft mij de kans om [een] astronaut te redden.”
Stel je een medische crisis voor. Een breuk. Stralingsziekte. Bloeden. Je bent alleen op het maanoppervlak. De enige rit naar huis bevindt zich in een baan erboven. Je moet zeven dagen wachten voordat de geometrie is uitgelijnd. In de ruimtegeneeskunde is een week een eeuwigheid. Het kan de dood zijn.
Als u dichtbij de evenaar landt, verandert de wiskunde. De orbitale mechanica is daar eenvoudiger. De ramen zijn breder. Je wacht niet tot de sterren perfect op één lijn staan voordat je je in veiligheid kunt terugtrekken.
Waarom eigenlijk de zuidpool?
Het is niet alleen maar koppigheid die NASA naar de zuidpool van de maan drijft. Het is wetenschap. Meer specifiek, waterijs.
De polen zijn donker. Koud. Permanent beschaduwde kraters vangen ijsafzettingen op. Dat ijs is niet alleen om te drinken. Het kan worden gesplitst in waterstof en zuurstof. Waterstof en zuurstof vormen raketbrandstof. Zuurstof maakt ademende lucht. Waterstof zorgt voor stralingsafscherming.
Daar een duurzame basis opbouwen is het gestelde doel. Gebruik de lokale middelen om missies uit te breiden. Verminder de lading die vanaf de aarde wordt gelanceerd. Het is een theorie die op papier logisch is. De theorie botst ook met geopolitieke druk.
De China-factor
China komt eraan. Snel.
Beijing heeft al robotwagens aan de andere kant en de nabije kant geland. Ze hebben monsters meegebracht. Ze ontwikkelen bemande landingshardware met als doel 2030. Die tijdlijn zorgt voor ongerustheid in Washington.
Ambtenaren zijn bezorgd dat als China eerst een permanente aanwezigheid op de zuidpool vestigt, dit de mondiale invloed zal verschuiven. Het heeft invloed op de ruimtewetgeving. Het beïnvloedt de economische hefboomwerking. Mike Gold, van Redwire, waarschuwde senatoren dat de tweede keer terug naar de maan ‘een mondiale herschikking’ betekent die innovatie en veiligheid schaadt.
Deze angst drijft de urgentie. Het maakt de zuidpool voor sommigen niet onderhandelbaar. Maar snelheid heeft een prijs.
Artemis IV: Een tijdlijn onder druk
Artemis III zou eerst astronauten aan land brengen. Toen stond Artemis IV gepland voor eind 2028. Dat is het huidige, optimistische doel. Maar kijk eens naar de hardware.
We hebben twee landers. Het ruimteschip van SpaceX. De Blauwe Maan van Blue Origin. Beiden lopen achter op schema. Beiden kampen met aanzienlijke vertragingen. NASA vertrouwde eerder op het Lunar Gateway-station om deze landingen vanuit de zuidpoolbaan te vergemakkelijken. Ze hebben de Gateway buitenspel gezet om zich op de basis zelf te concentreren. Dat verandert de hele logistieke keten.
SpaceX past zich al aan. Jessica Jensen, Vice President Customer Operations and Integration, schetste een nieuw plan. In plaats van aan te meren in die moeilijke halo-baan, zou Starship aanmeren bij Orion in een baan om de aarde. Vervolgens duwt het alles naar de maan. Het slaat de complexe overdracht volledig over.
Jensen benadrukte hetzelfde voordeel dat Glover noemde: bekendheid. Eenvoudigere banen. Snellere retourmogelijkheden.
Realistisch versus ambitieus
Zegt Glover dat we de zuidpool moeten verlaten? Nee. Hij zegt dat we daar niet moeten beginnen.
‘Als je snel wilt gaan, ga dan vertrouwd’, betoogde hij. ‘Als we snel willen landen, bekend, overdag, op de evenaar.’
Het is een pragmatische spil. Gebruik de evenaar om te bewijzen dat we veilig kunnen landen. Om de pakken te testen. Om de levensondersteunende systemen te valideren op klaarlichte dag, waar het zicht duidelijk is en de evacuatie snel is. Zodra we dat hebben gedaan, gaan we naar het noorden. Of beter gezegd, ga naar de paal.
NASA’s Artemis IV ziet er al naar uit dat hij de halo-baan zou kunnen overslaan. De verschuiving in de breedtegraad van de landingsplaats lijkt stilletjes te gebeuren in planningsdocumenten. De vraag blijft of de politieke druk om laarzen in het zuidpoolijs te zetten de operationele wijsheid van Glover’s advies teniet zal doen.
Voorlopig biedt de evenaar een kans om te ademen. Om te leven. De zuidpool biedt glorie.
We moeten er één kiezen.
