Kryzys ekologiczny to nie tylko zła pogoda przez tydzień. Występuje, gdy środowisko, w którym żyje dany gatunek lub populacja, zmienia się w sposób zagrażający jego przetrwaniu. Pomyśl o ekosystemie nie jako o zbiorze pojedynczych części, ale jako o skomplikowanej sieci współzależności. Kiedy pociągniesz za jedną nitkę, cała konstrukcja się trzęsie.
To zakłócenie zakłóca delikatną równowagę. Zmiana jednego elementu powoduje reakcję łańcuchową, wpływającą na sposób życia i oddychania organizmów. Dotyczy to zarówno czynników żywych, czyli biotycznych, jak i nieożywionych, czyli abiotycznych.
Weź pod uwagę elementy fizyczne, które wydają się trwałe. Woda. Temperatura. Gleba. Powietrze. Światło słoneczne. To jest podłoże abiotyczne. Kiedy się zmieniają, wszystko inne następuje.
„Kryzys ekologiczny lub ekologiczno-biologiczny ma miejsce, gdy siedlisko gatunku lub populacji ulega zmianom zagrażającym jego istnieniu”.
Niektóre z tych zmian wynikają z procesów naturalnych. Zmiany klimatyczne zmieniają rozkład temperatur i opadów. Występują erupcje wulkanów. Meteoryty spadają. Siły te mogą zdewastować region. Ale nie tylko oni są winni.
Dużą rolę odgrywają także czynniki biotyczne. Gatunki migrują. Inne znikają lub wymierają. Gatunki inwazyjne penetrują nowe terytoria, wypierając rodzime. Liczba niektórych zwierząt gwałtownie rośnie, co prowadzi do nadmiernych polowań. Samo życie splata sieć.
Do tego dochodzi czynnik ludzki. Czynnik antropogeniczny. Niszczymy glebę. Zmieniamy bieg rzek. Wycinamy lasy. Wyczerpujemy zasoby i marnujemy energię w sposób marnotrawny. Ta interwencja powoduje poważne skutki dla środowiska. Powoduje kryzysy środowiskowe, których sama natura nie byłaby w stanie wytrzymać.
Oznaki globalnego zagrożenia ekologicznego
Globalne kryzysy środowiskowe wpływają na podstawowe warunki życia na całej planecie. Żyjemy obecnie w takim kryzysie. Jak możemy to rozpoznać?
Spójrz na dane. Co roku wymiera tysiące gatunków. Zasoby naturalne ulegają degradacji i wyczerpaniu. Planeta się rozgrzewa. Warstwa ozonowa jest uszkodzona. Wzorce pogodowe wymykają się spod kontroli. W niektórych regionach huragany i cyklony nasilają się. Inni cierpią z powodu pogłębiających się susz.
Dodaj do tego ludzkie zaniedbanie. Wycieki ropy w Zatoce Meksykańskiej. Awarie nuklearne w Czarnobylu i Fukushimie. To nie tylko wypadki. Są to objawy układu pod ciśnieniem.
Utrata różnorodności biologicznej przyspiesza. Siedliska są niszczone. Przywracanie zasobów naturalnych staje się coraz trudniejsze. To jest główna cecha kryzysu.
Czy możemy to zatrzymać?
Ludzie w końcu się budzą. Rozumiemy konsekwencje naszych działań. Widzimy, jak wpływają one na inne gatunki i formy życia na Ziemi. Mamy narzędzia. Mamy technologię. Mamy wiedzę.
Przeszkoda nie jest techniczna. To polityczne. I to psychologiczne.
Aby uniknąć globalnych kryzysów środowiskowych, rządy muszą promować politykę zrównoważonego rozwoju. Ale polityka wymaga woli. Konieczna jest zmiana sposobu, w jaki mieszkańcy postrzegają własne przetrwanie. Wola polityków i świadomość obywateli muszą być zbieżne.
Bez tej woli politycznej instrumenty pozostaną bezużyteczne. Sieć wciąż się rozwija. Pytanie nie brzmi, czy możemy to naprawić. Pytanie, czy chcemy to zrobić.
