Archeologen vonden achttien graven.
Ze liggen langs de Middellandse Zeekust, vlakbij Marina el-Alamein. Ongeveer zestig mijl ten westen van Alexandrië. Het Egyptische Ministerie van Toerisme en Oudheden bevestigde het datumbereik: Ptolemeïsch tot Romeins. Denk aan 322 v.Chr. tot 495 n.Chr. Dat omvat het einde van Alexanders generaals en het begin van de Romeinse provinciale heerschappij. Cleopatra stierf in de kloof tussen deze werelden.
De grond vertelde een gemengd verhaal.
Elf graven werden diep in de aarde uitgehouwen. Zeven zaten dichter bij de oppervlakte. Binnen spreken de artefacten. Meestal rustig. Dan raken de tongen je. Vierentwintig gouden exemplaren. Waarschijnlijk rustten ze in de monden van mummies. Er was ook een altaar met een basis die op een valse deur leek.
Valse deuren zijn oud nieuws in Egyptische begrafenisrituelen.
Ze vertegenwoordigen een portaal. Tussen levend en dood. De geest steekt de grens over om offers aan te nemen van familieleden die nog ademen. Hesham Hussein van het ministerie ziet het altaarontwerp als een teken van blijvende macht. Het symbolische gewicht bleef bestaan, zelfs als de architectuur veranderde.
Waarom goud in de mond van een dode stoppen?
Goud is het vlees van goden. De Ouden geloofden hierin. Ze wilden dat hun doden na de dood met het goddelijke zouden praten. Met name tijdens het vonnis van Osiris. Of gewoon om heilige teksten te reciteren. Het is een goed gedocumenteerde functie. Deze batch wordt toegevoegd aan de lijst.
Eén tong zag er anders uit.
Het leek op het Oog van Horus. Een god met een valkenkop, verbonden met de lucht. Meestal een amulet om het kwaad af te weren. Niet alleen een hulpmiddel voor spraak.
Maar deskundigen dringen terug.
Attilio Mastrocinique maakt geen deel uit van deze opgraving. Hij stopte met lesgeven in Italië. Hij keek naar de foto’s van het ministerie en kneep zijn ogen tot spleetjes. Is die tong echt goud? Eén lijkt verdacht veel op een tarweoor. Tarwe betekent vruchtbaarheid. Populair beeld in de Romeinse wereld. Hij merkt op dat het lijkt op zilveren oren die in Europese heiligdommen worden gevonden.
Dan is er weer het altaar.
Valse deuren komen vaak voor in de buurt van aanbiedingen. Het lijkt dus logisch om ze te koppelen. Maar Krzysztof Jakubiak van de Universiteit van Warschau wil voorzichtigheid. Hij heeft eerder in dit gebied gewerkt. Hij denkt dat we overhaaste conclusies trekken.
Het altaar is misschien nog niet af. De gelijkenis kan toevallig zijn. Of misschien is het helemaal geen deur. Hala Mostafa suggereert dat het een hiëroglief afbeeldt. Het teken voor ‘offer’. Zo simpel is het.
Er bestaan grotere vondsten.
Eén tombe bevatte een granieten kist. Het was 2,5 meter hoog. Het deksel was nog steeds verzegeld toen ze het vonden. Skelet rust binnen. Ze worden nu gecontroleerd.
Buiten de kist stond een standbeeld. Afrodite.
Ze is Grieks. Liefde en schoonheid. Tijdens het Ptolemaeïsche tijdperk stroomde de Griekse cultuur Egypte binnen. Het was niet alleen handel. Het was leven. Mastrocinique vraagt waar ze stond. Was er een cultusplaats in de buurt? Een heiligdom? Hij wil context. Alleen al een standbeeld vertelt je wat er gewaardeerd werd. De plaatsing vertelt je wie er meekeek.
Dorota Dzierzbicka leidt hier de Poolse missie.
Ze ziet de vermenging. Egyptische traditie ontmoet het Grieks-Romeinse dagelijkse leven. Ze bestonden naast elkaar. De vondsten bewijzen het. Allemaal ontdekt door Egyptische teams die ter plaatse werkten.
Dus wat betekent het?
Het is een nieuwe laag op een plek die al diep begraven ligt.
Wij blijven graven. Wij vinden voorwerpen. Wij raden naar bedoelingen. Soms lijkt een tarweoor op een tong. Soms is een deur slechts een teken. De doden blijven stil. De artefacten niet.
