4 juli is jouw kans. Misschien wel de beste sinds lange tijd.
We zijn eraan gewend te horen dat slechts vijf planeten doelwitten zijn met het blote oog. Maar Uranus is er ook als de omstandigheden meewerken. Het is zwak. Echt flauw. Ongeveer op de schaal van Richter zes, precies op de grens van het menselijk zicht. Je hebt duisternis nodig. Werkelijk donker, niet “mijn straatlantaarn is te dichtbij” donker.
De tweede hindernis? Weten waar je moet staren. Een bleke stip in een veld met soortgelijke stippen helpt niet. Tot vanochtend.
Vroege zaterdag. Rond 04.00 uur, uw lokale zomertijd. Mars zal je broodkruimel zijn. De ijsreus en de rode planeet bevinden zich ongewoon dicht bij elkaar in de nevel vóór zonsopgang.
Zoek eerst het rode anker
Mars komt ongeveer dertig minuten op voordat de hemel oplicht. Het is momenteel niet zo fel (magnitude +1,3), maar het is stevig genoeg om te volgen. Als je een telescoop hebt, zul je zien dat deze klein is, minder dan 4,5 boogseconden.
Kijk oost-noordoost. Laag naar beneden. Vind de Pleiaden? Zak ongeveer 5,5 graden recht naar beneden. Daar is het.
Mars is de gids. Als je die eenmaal hebt, richt je een verrekijker of een bescheiden telescoop daarop.
Kijk dan omhoog. Net boven Mars.
Je zult een sterachtige speldenprik zien die aanzienlijk zwakker is dan de rode planeet. Dat is alles.
De groenige geest
Het zal niet veel lijken. Een kleine ster met een groenachtige tint misschien.
Uranus is in deze uitlijning ongeveer 1/60ste van de helderheid van Mars. Laat je daardoor niet voor de gek houden. De planeet zelf heeft bijna zeven en een half keer de diameter van Mars. Afstand verpest echter alles. Het ligt bijna 10 keer verder uit ons zicht.
Met een lengte van 3,5 miljard kilometer lijkt hij in onze ogen iets kleiner, ongeveer 3,5 boogseconden breed. Het is een bedrieger. Groot lichaam, kleine aanwezigheid.
Mars en Uranus komen ongeveer elke 2,38 jaar op één lijn te staan. Maar dichtbij zoals dit? Zeldzaam. We berekenen het gemiddelde eens in de veertig jaar.
De volgende keer dat dit gebeurt met vergelijkbare zichtbaarheid? december 2147.
Dus. Wil je echt wachten?
Mensen met een haarscherp zicht en een pikzwarte landelijke hemel zouden het met het blote oog in de buurt van Mars kunnen proberen. Ga ervoor. Als je faalt, maak je dan geen zorgen. Een verrekijker maakt het triviaal. Een kleine telescoop maakt het gemakkelijk.
Hoe dichtbij zijn ze eigenlijk?
De Belgische astronoom Jean Meeus doet de wiskunde. Om 05.00 uur UTC op de vierde wordt het gat kleiner tot 6 boogminuten. Om dat te visualiseren, denk aan Mizar en Alcor in het handvat van de Grote Beer. Deze sterren zijn 12 boogminuten van elkaar gescheiden.
Mars en Uranus zullen de helft van die afstand zijn. Strak ingepakt.
Nog een laatste truc
Heb je een bereik? Goed. Kijk ongeveer 2 boogminuten direct onder Uranus.
Er hangt daar een achtergrondster. Geen maan. Precies HIP 19146, een schemerige zwerver van de achtste magnitude die zich op een afstand van ongeveer 882 lichtjaar bevindt.
De “HIP” staat voor Hipparcos. Weet je nog die ESA-satelliet? Gelanceerd in 1989, stilgelegd 93 ‘. Eerste ruimtemissie gewijd aan nauwkeurige astrometrie: meten waar dingen zich werkelijk bevinden en hoe ver ze verwijderd zijn.
De ster is ongeveer elf keer zwakker dan de planeet zelf.
Kun je het vinden?
Het is donker buiten. De doelstellingen zijn op elkaar afgestemd. De lucht wacht op niemand in het bijzonder, maar vanavond biedt hij je een kans.
