De meeste mensen kennen de zuidelijke sterren onder hun mythologische namen. Beeld is anders. Het vertegenwoordigt geen held of een beest. Het is een stukje studioapparatuur.
In 1754 heeft de Franse astronoom Nicolas Louis de Lacaille dit stukje hemel uitgesneden. Hij noemde het Equuleus Pictorius. Dat is Latijn voor het paardje van de schilder. Tegenwoordig noemen we het gewoon Pictor.
Het sterrenbeeld bevindt zich diep op het zuidelijk halfrond. Je vindt het op ongeveer 6 uur rechte klimming. Het hangt ongeveer 60 graden zuidwaarts in declinatie. Vanaf het noordelijk halfrond is dit niet gemakkelijk te zien.
Alpha Pictoris is de helderste ster in de groep. Het schijnt met een magnitude van 3,3. Het is een fijne ster. Maar dat is niet de reden waarom astronomen zich zorgen maken.
Ze geven om Beta Pictoris.
Beta Pictoris is de op een na helderste ster in het sterrenbeeld. Het is ook een van de belangrijkste sterren in de moderne astronomie. Het is omgeven door een enorme schijf puin. Deze schijf omringt de ster als een gigantische ring van stof en rotsen.
Waarom doet dit er toe?
Omdat die puinschijf waarschijnlijk de plek is waar planeten worden geboren.
Lacaille zag een schildersezel in de sterren. Astronomen zien een laboratorium. Ze zien een momentopname van planetaire vorming. Het stof en puin in de schijf duiden erop dat planeten zich nog steeds vormen of onlangs zijn gevormd. Het is een real-time voorbeeld van hoe ons eigen zonnestelsel er miljarden jaren geleden uit zou kunnen hebben gezien.
Dit is niet alleen een mooi plaatje. Het is bewijs.
De schijf rond Beta Pictoris biedt concrete gegevens over hoe planetaire systemen evolueren. Het toont ons de chaotische vroege stadia van het bouwen van planeten. We kunnen de samenstelling van het stof bestuderen. We kunnen de structuur van de schijf in kaart brengen. We kunnen de aanwezigheid van onzichtbare planeten afleiden.
Dus als je naar Pictor kijkt, zie dan niet alleen een ezel. Zie een werkplaats. Zie het rommelige, prachtige creatieproces.
De ster Beta Pictoris is niet alleen een lichtpuntje. Het is een poort. Een venster op de begindagen van een zonnestelsel.
En we beginnen nog maar net te begrijpen wat het ons vertelt.
